كه مسلم بن عقبه در مدينه از مردم بيعت گرفت و از آنان خواست در جايگاه غلام با يزيد بيعت كنند ، به امام سجاد عليه السّلام احترام كرد و هيچ متعرض آن جناب نشد . « 1 » ديگرى قيام‌هايى هستند كه ماهيتشان شيعى است . قيام‌هاى شيعى قيام‌هاى شيعى عبارت بودند از : قيام توابين و قيام مختار . خاستگاه اين دو قيام ، عراق و شهر كوفه بود و نيروهاى تشكيل‌دهنده آنها شيعيان امير المؤمنين عليه السّلام بودند . در سپاه مختار شيعيان موالى ( غير عرب ) نيز به فراوانى به چشم مىخوردند . هيچ ابهامى در ماهيت قيام توابين نيست . اين قيام بر پايهء انگيزه‌هاى درست و شهادت طلبانه بوده و مقصدى جز خون‌خواهى امام حسين عليه السّلام و پاك كردن گناه يارى نكردن حضرت ، با كشته شدن در راه مبارزه با قاتل‌هاى وى ، نداشتند . توابين بعد از خروج از كوفه به سوى كربلا رفتند و به زيارت قبر امام حسين عليه السّلام شتافتند و در شروع كارشان چنين گفتند :

--> - جنگ او خواهم رفت ؛ او به من عطيه داد و احترام كرد ، ولى عطيهء او را نپذيرفتم مگر براى اين‌كه در جنگ با وى از آن استفاده كنم . به دنبال اين جريان ، مردم مدينه با عبد الله بن حنظله بيعت كردند و حاكم مدينه و همهء بنى اميه را از شهر بيرون راندند . اين گزارش كه به يزيد رسيد ، مسلم بن عقبه را كه مردى سالخورده و از سر سپردگان بنى اميه بود ، با لشگر انبوهى به سوى مدينه فرستاد و به او گفت به آنان سه روز مهلت بده ، اگر تسليم نشدند با آنان بجنگ و آن‌گاه كه پيروز شدى 3 روز هرچه دارند غارت كن و در اختيار سربازان بگذار . . . سپاه شام مدينه را مورد حمله قرار داد و جنگ خونينى بين دو گروه درگرفت و سرانجام مردم مدينه شكست خوردند و سران نهضت كشته شدند ، مسلم به مدت 3 روز دستور قتل عام مردم شهر را صادر كرد ؛ سربازان شام جنايتهايى مرتكب شدند كه قلم از بيان آنها شرم دارد ؛ مسلم را به خاطر اين جنايت‌ها مسرف ناميدند . پس از پايان قتل و غارت ، مسلم به‌عنوان بردگى براى يزيد از مردم بيعت گرفت ( ابن عبد ربه اندلسى ، احمد بن محمد . العقد الفريد ، دار احياء التراث العربى ، بيروت ج 4 ، ص 362 ، ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . تاريخ يعقوبى منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1414 ه ق ، ج 2 ، ص 250 ، مسعودى ، على بن الحسين : مروج الذهب ، منشورات موسسه الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، ج 3 ، ص 82 ، ابن اثير : الكامل دار صادر ، بيروت ، ج 4 ، ص 102 ، 103 و 255 و 256 . ( 1 ) . ابى حنيفه ، دينورى ، احمد بن داود . الاخبار الطوال ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، ص 266 .